Paradoks Niezależności: Bractwo św. Piusa X a droga starokatolicka

Kiedy docierają do nas informacje o konsekracjach biskupich w Bractwie św. Piusa X (FSSPX) dokonywanych bez zgody Rzymu, w świecie rzymskokatolickim podnosi się larum o schizmie, buncie i nieposłuszeństwie. Jednak z punktu widzenia starokatolickiego, ten akt zmusza do zupełnie innej, znacznie głębszej refleksji. Jak to się dzieje, że arcykonserwatywne Bractwo i my, otwarci na świat starokatolicy, stajemy w pewnym sensie w tym samym miejscu, choć patrzymy w zupełnie przeciwnych kierunkach?

Jako biskup niezależnego nurtu katolickiego, na te wydarzenia patrzę z perspektywy historycznej i teologicznej, uśmiechając się pod nosem na widok tego fascynującego paradoksu. Aby go zrozumieć, musimy rozbić go na dwa fundamentalne aspekty: mechanizm działania oraz cel, któremu to działanie służy.

1. Ważność bez papieskiej pieczątki (Zgoda co do zasady)

Przede wszystkim musimy jasno powiedzieć: konsekrowanie biskupa bez zgody papieża jest teologicznie ważne. My, starokatolicy, przypominamy o tym od 1870 roku, kiedy to odrzuciliśmy dogmaty I Soboru Watykańskiego o nieomylności papieża i jego uniwersalnej jurysdykcji.

Biskup Rzymu, w tradycji wczesnochrześcijańskiej, jest primus inter pares (pierwszym wśród równych), ale absolutnie nie jest monarchą, bez którego zgody Duch Święty przestaje działać. Kościoły lokalne i wspólnoty mają prawo do samostanowienia i dbania o własną posługę duszpasterską. Pod tym względem, akt konsekracji dokonany przez Bractwo św. Piusa X w pełni potwierdza starokatolicką tezę: sukcesja apostolska i sakramenty nie są własnością Watykanu.

Tradycjonaliści z FSSPX, choć formalnie pragną jedności z Rzymem, w praktyce zachowują się jak starokatolicy – biorą odpowiedzialność za swój Kościół i działają w zgodzie z własnym sumieniem, ignorując papieskie zakazy. I pod tym względem, z punktu widzenia prawa kanonicznego, wykazują się starochrześcijańską niezależnością.

2. Dwa bieguny tej samej wolności (Radykalny rozłam)

I w tym miejscu nasze podobieństwa kończą się z hukiem, a drogi rozchodzą w sposób radykalny. Narzędzie, jakim jest kościelna niezależność, wykorzystujemy bowiem do diametralnie różnych celów.

• Droga Bractwa (Ekskluzywizm): Lefebryści łamią rzymskie zasady, ponieważ uważają, że Kościół poszedł zbyt daleko w stronę nowoczesności. Z ich perspektywy Sobór Watykański II był błędem, a światu potrzebny jest powrót do zamkniętej, łacińskiej twierdzy, odrzucenia ekumenizmu i ścisłego tradycjonalizmu. Używają swojej niezależności, by zatrzasnąć drzwi przed zmieniającym się światem.
• Nasza Droga (Inkluzywność): My, jako starokatolicy (a w szczególności w takich wspólnotach jak Zjednoczony Kościół Chrześcijański), używamy naszej autonomii od Rzymu do czegoś zupełnie odwrotnego. Odzyskaliśmy naszą wolność, by otwierać drzwi. By błogosławić miłość par jednopłciowych. By włączać kobiety do posługi kapłańskiej. By stworzyć bezpieczną, akceptującą przestrzeń dla każdej osoby wykluczonej przez rzymskokatolicki system. My nie uciekamy w przeszłość – my staramy się wnosić ewangelię Miłości w teraźniejszość i przyszłość.

Sukcesja to odpowiedzialność, nie tylko dogmat

Dla mnie, jako biskupa, sukcesja apostolska to nie jest magiczne przekazywanie władzy, ani tym bardziej powód do wznoszenia murów. To przede wszystkim ogromna odpowiedzialność za drugiego człowieka. To przekazywanie Ducha, który daje wolność, a nie lęk.

Konsekracje dokonywane przez Bractwo św. Piusa X są ważnym przypomnieniem dla całego zachodniego chrześcijaństwa, że katolicyzm to pojęcie znacznie szersze niż Rzym i Watykan. Niezależnie jednak od tego, czy sakrament jest z punktu widzenia kanonicznego ważny, kluczowe pytanie brzmi: jakie owoce ten sakrament przyniesie?

Obyśmy my, korzystając z naszej starokatolickiej wolności, zawsze używali jej do budowania Kościoła, który leczy rany, a nie je zadaje; który przygarnia wszystkich, nie dzieląc ludzi na lepszych i gorszych. Bo tylko taki Kościół, oparty na bezwarunkowej miłości, ma dzisiaj prawdziwy sens.

+Biskup Szymon Niemiec